Barcelona in de oudheid
Archeologen hebben bewezen dat in de steentijd, zo’n 70.000 jaar geleden, al groepen mensen rondzwierven in de Pyreneeën. Hoe meer decennia er verstreken, hoe meer de stammen naar beneden afvlakten. Vanaf ongeveer de 7e eeuw v.Chr. kregen deze Iberische stammen bezoek van de Kelten. Zij waren vanuit Oost-Europa naar de Pyreneeën getrokken. Een eeuw later arriveerden de Grieken en zij vonden dat de Kelten goed geïntegreerd waren bij de Iberiërs. Zo ontstond een nieuw volk genaamd de Keltiberiërs. De Keltiberiërs vestigde zich het liefst op heuveltoppen, want daar konden ze zich goed verdedigen. Het ligt dan ook voor de hand dat dit de Montjuïc is geweest. De komst van de Grieken zorgde voor een verandering van levensstijl voor de Keltiberiërs. De Grieken vonden vooral de handel belangrijk en stichtten een aantal handelsposten aan de Catalaanse kust, Rodes en Emporion. In die tijd gingen de Keltiberiërs ook geld gebruiken. Van het Griekse Emporion zijn belangrijke vondsten gedaan door archeologen.
Het kwam ook door de Grieken dat de Romeinen zich met gemak in de Spaanse kuststreek konden vestigen. Zij maakte mogelijk dat de Romeinen aan land konden komen om Carthago, de gezworen vijand onder leiding van Hannibal, in de rug aan te vallen. Dit alles gebeurde tijdens de Tweede Punische Oorlog. Tarragona viel al in 218 v.Chr. in handen van de Romeinen en de strijd in Spanje eindigde uiteindelijk in 206 v.Chr. De Romeinen hadden overwonnen en waren de baas over heel Spanje. Tarragona werd uitgeroepen tot hoofdstad. Eeuwenlang heeft Spanje deel uit gemaakt van het Imperium Romanum. Ondanks veel opstanden van Spaanse burgers tegen het eind van de 3e eeuw v.Chr.
Wanneer uiteindelijk Barcino is ontstaan weet eigenlijk niemand helemaal zeker, maar dat het als garnizoen begon is wel duidelijk. Barcino kreeg zijn eerste muren in de 1e eeuw n.Chr. dit was niet om de stad te verdedigen tegen aanvallers, want er was op dat moment vrede in de stad. Er was niemand die de overheersende Romeinen aan durfde te vallen.
Barcelona en het Visigotische rijk
Het kan natuurlijk niet eeuwenlang vrede blijven en dus braken er ook voor Barcino zware tijden aan. In de 4e eeuw ging het steeds slechter met het Romeinse Rijk. Er zat niets anders op alle voorbereidingen te treffen op zware tijden. Zo kreeg Barcino dikkere muren en er zat voor de inmiddels groeiende christelijke bevolking van Barcino niet anders op dan hopen op een goed einde.
De zware tijden volgden al snel. Uit het noorden vielen plunderende barbaren Spanje binnen, maar waren binnen no time ook weer uit het land verdwenen. De Visigoten dachten daar echter ander over. Hoewel de eerste Visgotsche inval in 414 n.Chr nog van tijdelijke aard was. Zestig jaar later, toen het West-Romeinse Rijk in zijn geheel was ingestort, deed koning Eurich van de Visigoten opnieuw een poging om zijn macht uit te breiden naar het Zuiden. Dit keer was het aanzienlijk succesvoller, ondanks dat zij gering in aantal waren en vaak met onderlinge problemen hadden.
Uiteindelijk wisten ze heel Spanje in hun macht te krijgen, maar sterke leiders waren het zeker niet. Een moslimstrijdmacht in het jaar 711 werd de Visigoten uiteindelijk fataal. De moslims, bestaande uit Berbers en Arabieren, verspreidde zich door heel Spanje en stuitten maar op weinig verzet. Ook Barcelona moest uiteindelijk zijn meerdere erkennen in de moslims. In 732 werden de moslims gestuit door de Franken.
De graven van Barcelona
In 801 bevrijdde Lodewijk de Vrome, de zoon van de Frankische keizer Karel de Grote, Barcelona. Belangrijke tijden braken aan voor Europa, want Karel de Grote was net uitgeroepen tot Rooms keizer. Onder de grote leider regeerden graven een stuk gebied, graafschappen genaamd. In theorie waren zij natuurlijk ondergeschikt aan de grote leider, maar in de praktijk vochten ze er lustig op los. Wilfried de Harige was een van die graven. Hij voegde in de 9e eeuw eerst de graafschappen Barcelona, Urgell, Cerdanya, Gerona en Basalú samen. Later voegde hij daar ook nog Ausona en het bergmassief Montserrat aan toe, wat eigenlijk het begin betekende van het onafhankelijke Catalonië. Wilfried de Harige wordt dan ook gezien als ´Vader van de Catalaanse Natie´.
Na de dood van de graaf viel de eenheid die hij had gemaakt weer uit elkaar. De beroemde moslimgeneraal Al-Mansur slaagde er in 895 in de laatste met succes bekroonde aanval op de stad te lanceren. De graven riepen om hulp, maar ze werden negeert door de Franken. Logischerwijs voelden de graven na de uiteindelijk overwinning nies meer voor samenwerking met de Franken en gingen op eigen houtje verder. Uiteindelijk bleef er een sterke eenheid, namelijk Barcelona, Girona en Ausona bestaan. Deze eenheid werd in de 10e en 11e eeuw steeds meer uitgebreid, waardoor in de loop van de eeuwen een steeds groter staatkundig geheel met een eigen gezicht werd gecreëerd.
Barcelona en Aragon
In 1137 trouwde graaf Ramon Berenguer IV de troonopvolgster van het nabijgelegen Aragon. Bij het huwelijksverdrag werd afgesproken dat beide gebieden zelfstandig zouden blijven en dus ook hun eigen wetten en gebruiken mochten behouden. De samensmelting van de twee gebieden betekende het keerpunt en het begin van de Catalaanse Gouden Eeuw.
Na een lange en complexe reeks gebeurtenissen stond Pere II aan het hoofd van een Catalaans leger tegenover de Fransen. De Catalanen werden tegen de verwachtingen in compleet vernederd door de Fransen. Pere II sneuvelde in de strijd en zijn vijfjarige zoon werd gevangen genomen door de Fransen. In een klap was Catalonië alles kwijt waar het zolang voor bezig was geweest. Op verzoek van Paus Inncentius III werd Jaume, de zoon van Pere II, vrijgelaten en mocht hij terugkeren naar Catalonië. Op het moment dat Jaume meerderjarig werd, in 1225, greep hij de macht in Catalonië. Onder hem zouden vele veroveringen plaatsvinden.
Hij maakte van Barcelona een belangrijk handelscentrum en bouwde een grote oorlogsvloot. Een groot obstakel vormde echter de Balearen. Hier heersten de Noord-Afrikanen en zij gebruikten hun strategische ligging door hoge tol te eisen en zeerovers te huisvesten. Dit betekende dat Barcelona niet kon concurreren met Genua en Venetië en dat beperkte de winstgevende handel met Levant. Er zat maar een ding op voor Jaume de Veroveraar en dat was de aanval openen op de Balearen. Zo vaarde hij in 1229 met een vloot van 150 schepen naar Mallorca, dat zonder problemen werd veroverd. Ibiza viel zes jaar later, alleen Menorca kon redelijk tegenstand bieden. Na een lange en slopende oorlog werd in 1287 dan ook Menorca verslagen. Na de overwinning op Mallorca ondervonden de kooplieden van Barcelona meteen al de gunstige gevolgen en na de opgaven van de andere twee eilanden ging het helemaal welvarend met de Catalanen. De verovering op de Balearen kan met recht een belangrijk keerpunt in de geschiedenis van Catalonië worden genoemd. Zo gingen onder andere Catalaanse kolonisten zich vestigen in de veroverde gebieden, waardoor het Catalaans zich snel uitbreidde.
In dezelfde periode hadden de Aragonezen hun vizier gericht op Valencia. Dit gebied was destijds in handen van de moslims. Jaume zorgde ervoor dat ook Valencia in 1245 aan het Catalonië´s empire building kon worden gerekend. De Aragonezen waren hier echter absoluut niet blij mee. Zij wilden het gebied aan hun wetten laten voldoen, maar zoals zo vaak ging het tegen de zin in van de Aragonezen. Na de dood van Jaume ging de uitbreiding van de ´Kroon van Aragón´ door. Al waren de Aragonezen er meestal niet blij mee. Rond het jaar 1350 bestond de Kroon van Aregón uiteindelijk uit de volgende gebieden: Aragon, Catalonië, Murcia, Valencia, Roussillon, Montpelier, de Balearen, Sardinië, Sicilië, Athene, Malta en de Gozo Catalaanse hertogdommen. De veroveringen op deze gebieden betekende een uitstekend handelsrijk. Met name Barcelona, in de Romeinse Tijd nog achtergebleven gebied, profiteerde enorm van de handel. Barcelona groeide ontzettend snel. Jaume gaf geleidelijk het bestuur van de stad aan de burgers over: Zo mocht in 1249 voor het eerst een gemeenteraad bij elkaar komen en in 1274 had het stadbestuur zijn definitieve vorm. Het stadsbestuur zou het Consell de Cent , Raad van Honderd, gaan heten. In 1283 kwam een andere belangrijke instelling voor eerst samen. De Corts des Catalanes, waarin de drie standen: adel, geestelijkheid en burgerij voorstellen bespraken. Uiteindelijk werd er dan gestemd of het voorstel wel of niet goedgekeurd werd. De Cort des Catalanes kwam echter niet veel bijeen, waardoor er een soort dagelijks bestuur werd aangesteld, die bestond uit twaalf gedeputeerden. Deze Diputació de la Generalitat ging zich met de politieke items bemoeien en vestigde zich in het Palau de la Generalitat, wat hedendaags nog altijd de zetel van de Catalaanse regionale regering is.
Midden in de 14e eeuw was Barcelona een belangrijke stad met 50.00 inwoners met sterke verdedigingsmuren, die alsmaar uitgebreid werden als er gebied bij kwam. De handelaren waren rijk geworden en de stad werd fraaier door prachtige gotische gebouwen. De stad werd er echter niet stabieler op. De bevolking bestond uit drie lagen. De best bedeelden werden de zogenaamde citadans honrats genoemd, dit waren eerwaarde burgers en elite met veel geld. Daarna kwam een middengroep, die bestond uit scheepsbouwers, handelaren en een aantal vrije beroepen. De laagste groep deed het meeste werk en vormde de meerderheid van de bevolking. De onderlaag waren ontevreden en er braken rellen uit. Soms waren het zelfs heftige ongeregeldheden. Het einde van de 14e eeuw was geen pretje voor de bevolking. Zo werd de stad geteisterd door de builenpest, wat overigens heel Europa teisterde, en de vele buitenlandse oorlogen hadden er voor gezorgd dat de stad krap bij kas zat. De Consell de Cent liep niet zoals het zou moeten en zo´n beetje het hele land werd corrupt.
Barcelona en het einde van Catalonië
De neergang van de Catalaanse Gouden tijd werd niet veroorzaakt door één gebeurtenis, maar door een hele reeks van rampen en crises. De eerste ramp deed zich al aan in 1348, dat jaar sloeg de verschrikkelijke pestepidemie toe. Ook de dood van Martin I in 1410 had grote gevolgen, want na meer dan vijfhonderd jaar geregeerd te hebben kwam er een eind aan het huis van Wilfried de Harige. In het ´Compromis van Caspe´ werd de kroon van Aragón aan Fernando de Antquera uit het huis van Trastámara overgedragen. Hij was van Castilliaans geslacht, waardoor een eind kwam aan de leidende positie van Catalonie. De jaren daarna zou Catalonië alleen nog maar zwakker worden. Zeker door het huwelijk van Ferdinand II met de Castiliaanse troonopvolgster Isabel. Hierdoor werden alle Iberische koninkrijken, behalve Portugal, samengevoegd. De nieuwe eenheid, tegenwoordig ook wel Spanje genoemd, kreeg een duidelijk Castiliaans stempel. Hier kwam nog eens bij dat de havens aan de Middellandse Zee veel betekenis verloren toen de belangrijke handelsroutes verlegd werden naar de wereldzeeën. Barcelona en zijn Italiaanse concurrenten werden hier het slachtoffer van. Het verval viel niet meer te stuiten. In 1479 werd tegen de zin van de Catalanen de unie van Aragón en Castilië opgericht. Dit betekende het einde van Catalonie als geheel onafhankelijke staat. Barcelona hield overigens wel zijn status en was een stad, die veel respect afdwong.
Op belangrijke punten nam Castilië echter de macht in handen, vooral in de glorietijden van Spanje. Tijdens het bewind van Karel V en Filips II in de 16e eeuw, was Spanje de belangrijkste natie van Europa. Het raakte echter uitgeput door de vele oorlogen en economische nonchalance en na de dood van Filips II in 1598 verloor het zijn vooraanstaande positie. Catalonië was slachtoffer van de Spaanse ondergang. Oorlogen en opstanden richtten grote schade aan op het platteland van Catalonië.
Toen in 1700 Karel II kwam te overlijden was er geen opvolger. Het gevolg was de Spaanse successieoorlog die van 1702 tot 1714 heeft geduurd. De Franse overwonnen uiteindelijk en koning Filips V besteeg de troon. Hoewel Catalonië in de oorlog een verbond had gesloten met de anti-Franse coalitie, werden ze na het verlies aan hun lot overgelaten. Wat volgde was een massale belegering van Barcelona in 1714. Op 11 september kon de stad niets anders doen dan zich overgeven. Catalonië werd elke vorm van onafhankelijkheid ontnomen en verloor al zijn voorrechten en zelfs zijn taal.
Barcelona en renaissance
De afschaffing van alle voorrechten kwam hard aan bij de Barcelonezen, maar hoe meer tijd er overheen ging des te meer begonnen ze te wennen aan de nieuwe situatie. En zoals altijd komt er na de regen weer zonneschijn. Het herstel begon aan het einde van de 18e eeuw. De industrialisatie had zich al een tijdje ontwikkeld, want in 1714 verrees de eerste fabriek van katoenen stoffen. Vijftig jaar later waren 80.000 arbeidskrachten aan het werk in de katoenindustrie. In 1778 werd het verbod op de directe handel tussen de Latijns-Amerikaanse koloniën beëindigt, waardoor Barcelona weer een leidende rol in Spanje kreeg. De vrijheidsoorlog tegen Napoleon van 1808 tot 1814 leek nog roet in het eten te gaan gooien en bleek ook een catastrofe voor het hele land te zijn. Voornamelijk de industrialisatie zou er onder lijden. Maar het stadsbestuur waren opmerkelijk optimistisch en braken zelfs de stadsmuren af. Er werd begonnen aan een stadsuitbreidingsplan. De afzonderlijke wijk Gràcia werd met Barcelona verbonden door een nieuwe wijk l´Eixample, wat ook echt stadsuitbreiding betekent. De nieuwe wijk zorgde voor een sterke opleving van de bouw en woningmarkt. In 1888 was de stad gastheer van de wereldtentoonstelling.
Opeens was er een hallelujastemming gecreëerd en dit bracht ook bestuurlijke vernieuwing met zich mee. Ook op cultureel gebied veranderde er veel in de renaissance. Het modernisme veroverde Barcelona. Deze vernieuwende kunststijl veranderde voornamelijk de architectuur. Grootheden als Gaudi, Josep Puig i Cadafalch, Josep Maria Jujol en ook Salvador Dalí begonnen prachtige gebouwen te maken. Tegenwoordig zijn dat dusdanige toeristische trekpleisters dat de stad nog altijd heel er profiteert van de gebouwen. In 1892 publiceerde een zelfstandige politieke beweging de Bases de Manresa, een ontwerp voor een Catalaanse regering en autonomie.
Barcelona en de Spaanse burgeroorlog
Zoals zo vaak in de geschiedenis van Barcelona was de euforie weer van korte duur. Aan het begin van de 20e eeuw was het onrustig in Spanje. De onzekere politiek zorgde voor veel beroering in het land en Barcelona kon zich daar niet afzijdig van houden. De ontevredenheid werd uiteindelijk omgezet in geweld. Gebouwen werden in de brand gestoken en er waren meerdere opstootjes. Barcelona riep weer om autonomie. Door de onrust kwam er een zoveelste staatsgreep. Generaal Miguel Primo de Rivera wist in 1923 dictator te worden van Spanje. Zijn dictatuur duurde tot 1930 en was eigenlijk uitstel van executie. De strijd tussen links en rechts werd heftiger en toen in februari 1936 links de verkiezingen won riep Lluís de Companys opnieuw de Catalaanse republiek uit. Het was van korte duur. Toen in juli 1936 Franco aan de leiding van een legeropstand in Spaans-Marokka kwam, wilde hij de linkse regering omver kegelen.
De Spaanse Burgeroorlog was begonnen en zou drie jaar duren. Al die tijd had Spanje de troepen van Franco kunnen afhouden, maar toen in 1939 een republiekeins offensief aan de EBRO was teruggeslagen, lag de weg volledig open. Franco maakte een eind aan de autonomie van Catalonië. 36 jaar lang leefde de bevolking in de ijzeren greep van generaal Franco. Hij schafte de Generalitat en de Catalaanse taal en nog vele andere dingen af. In de jaren vijftig en zestig begon de bevolking tegen te spartelen en te staken.
Barcelona na de oorlog
Franco vond in 1975 zijn dood en dit was het begin van een nieuw Spanje. De Catalanen kregen weer een soort van zelfbestuur terug. In 1980 vonden de eerste regionale verkiezingen plaats, die Jordi Puyol wist te winnen. Hij werd voorman van een centrumrechtse coalitie. Barcelona kreeg in 1992 de Olympische Spelen aangewezen. Hierdoor kwam er een ambitieuze bouw- en stadsvernieuwingsprogramma, waar nog altijd aan gewerkt wordt. Tegenwoordig is Barcelona samen met Madrid de machtigste stad van Spanje en speelt het een grote rol in Europa. Barcelona is ook een geliefd vakantieoord voor toeristen, die genieten van de kunstwerken van Picasso en Dali en de gebouwen van Gaudi, Josep Puig i Cadafalch en wederom Dali.