Don Quijote, dat wordt beschouwd als de eerste moderne roman is het bekendste Spaanse werk en is over de gehele wereld zeer bekend. Spanje heeft echter meer belangrijke boeken voortgebracht zoals geschreven door de in Spanje geboren Romeinse schrijvers Seneca, Lucanus en Martialis. Later ontwikkelden de Moren (Islamieten uit Noord Afrika) een bloeiende literaire cultuur. De Moren waren hun tijd ver vooruit en brachtten zeer veel welvaart naar Spanje voornamelijk op het goed van Wiskunde, dichtkunst en geografie. Het Spaans (Castiliaans) is de landstaal van veel literatuur, maar veel waardevolle werken zijn ook geschreven in het Galicisch en het Catalaans (de Baskische literatuur), die vroeger mondeling werd overgeleverd en nu sterk in opkomst is. Veel buitenlandse schrijvers zoals Alexandre Dumas, Ernest Hemingway en Karel Capek hebben boeken geschreven over hun reizen door Spanje.
Middeleeuwen - Spanje
Na de val van het Romeinse Rijk in 476 n.Chr. ontwikkelde het Latijn zich tot de verschillende Romaanse talen die nu nog steeds bestaan. De vroegste niet-Latijnse literatuur in Spanje had de vorm van jarchas, fragmenten van liefdesgedichten in het Mozarabisch, de Romaanse taal die door christenen in het Moorse gebied werd gesproken. In de 12de eeuw verschenen de eerste gedichten in het Castiliaans. In de volgende 300 jaar ontwikkelden zich twee aparte dichtscholen. Het bekendste voorbeeld van troubadourpoëzie is het anonieme epos El cantar del mio Cid, dat de heldendaden van El Cid tijdens de Reconquista bezingt. Geestelijke poëzie - bijvoorbeeld Gonzalo de Berceo’s Milagros de Nuesta Senora over het leven van Maria - brengt een morele boodschap over.De Spaanse literatuur ontwikkelde zich in de 13de eeuw, nadat Alfonso
X, de Wijze, het Latijn als officiële taal had vervangen door het Castiliaans-Romaans (later Spaans genoemd). In zijn opdracht schreven joden. christenen en Arabieren wetenschappelijke traktaten. De koning zelf schreef in het Galicisch-Romaans. De eerste grote prozawerken in het Spaans verschenen in de 14de en 15de eeuw. El libro de buen amor van de geestelijke Juan Ruiz, verhaalt de liefdesperikelen van een priester en is doorweven met andere verhalen. Fernando de Rojas vertelt in la celestina over een tragische liefde tussen twee edelen en een slimme tussenpersoon.In de 16de eeuw begon de Gouden Eeuw van de Spaanse literatuur. Deze viel samen met een periode van burgeroorlogen. Dit kwam tot uiting in de schelmenroman, een Spaans genre, waarvan El Lazarillo de Tormes een voorbeeld is. Geestelijke literatuur bloeide in het strenge klimaat van de Contrareformatie. Het leven en de werken van Miguel de Cervantes strekken zich overr de gehele periode van de Gouden Eeuw uit. Hij publiceerde zijn meesterwerk Don Quijote in 1615. Andere belangrijke 17de-eeuwse schrijvers zijn francisco de Quevedo en Luis de Góngora. Onder invloed van de Franse Verlichting zag men de literatuur in de 18de eeuw als een manier om mensen op te voeden. Dat was bijvoorbeeld het doel van de komedie van Leandro Fernández de Moratinn. El si de las ninas. In deze periode ontstond de journalistiek en werd het essav als literaire vorm erkend. De Romantiek beleefde een korte en late bloei in Spanje.
20ste eeuw - Spanje
Schrijvers in het begin van de 20ste eeuw, onder wie Pio Baroja, Miguel de Unamuno en Antonio Machado beschreven een Spanje dat achterliep op de rest van Europa. Ramón Maria del Valle-Inclán kon de maatschappij slechts als een klucht zien en legde zo de basis voor het moderne Spaanse toneel. In de poëzie streefde de Nobelprijswinnaar Juan Ramón Jiménez naar een zuivere vorm. De 'Generatie van 27' combineerde Europese experimentele kunst met de traditionele literaire onderwerpen en vormen van Spanje. De bekendste onder hen was de dichter en toneelschrijver Federico Garda Lorca die in 1936 voor een fascistisch vuurpeloton onder Franco viel. Na de Spaanse Burgeroorlog werden veel intellectuelen die de republiek hadden gesteund, verbannen.Het Franco-regime probeerde zijn eigen propagandistische cultuur te scheppen, maar de mooiste literatuur uit die periode ontstond in weerwil van het heersende politieke klimaat. Camilo José Ceb's La colmela, een beschrijving van het dagelijks leven in het Madrid van na de oorlog, bepaalde de sfeer van sociaal realisme die ook andere schrijvers inspireerde. Na de jaren zestig beleefde de roman een bloeitijd met schrijvers als Juan Goytisolo. Joan Renet. Julio Llamazares, JoséManuel Caballero Bonaid en Juan Marsé. In de 20ste eeuw vond er een opleving van Spaanstalige literatuur plaats in Latijns Amerika met schrijvers als Jorge Luis Borges en Gabriel Garda Márquez.
Aanbevolen literatuur- Spanje
Hieronder vindt u een selectie van literatuur die Spanje.nl voor u heeft geselecteerd. Het is een selectie van de meest recent verschenen werken, zowel fictie als non-fictie. Titels van een paar jaar oud zijn meestal al uitverkocht, die vind u eventueel nog in bibliotheken.Het zwijgen der Sirenen - Adelaide Garcia Morales (De Geus). Wie de Alpujarras gaat bezoeken, kan deze uit het Spaans vertaalde roman in zijn bagage stoppen, over de liefde tussen een vrouw uit de Alpujarras en een man uit Barcelona. De roman is bekroond met de Spaanse prijs Herralde. De magische roman EI Sur (Het Zuiden, De Geus, 1990) van Garcfa Morales is verfilmd.
Volle Maan - Antonio Munoz Molina (De Geus, 1999). Een intrigerende, literaire politieroman die zich afspeelt in het zuiden van Spanje, van een van de toonaangevende Spaanse schrijvers van dit moment. Van dezelfde auteur is ook Ruiter in de storm (De Geus, 2000); een epos over een Andalusische familie.
De mooiste gedichten - Federico Garcfa Lorca (Leuven, Davidsfonds, 2001). Een selectie uit zijn oeuvre, Spaans origineel en Nederlandse vertaling zijn naast elkaar afgedrukt.
Impressies van Spanje - Federico Garcia Lorca (Meulenhoff, 1998). Lorca's veel gelezen verslag van zijn reizen door Spanje tussen 1916-1918.
Joden, Moren en Christenen - Camilo José Cela (uitg. Veen, 1989). Reisverhalen van de winnaar van de Nobelprijs voor de literatuur. Een oudere uitgave die waarschijnlijk alleen nog in de bibliotheek is te vinden.
De vernuftige edelman Don Quichote van la Mancha - Miguel de Cer¬vantes (Athenaeum, Polak & v. Gennep, 1997). Er zijn verschillende uit¬gaven van Don Quichote, maar deze is het best verzorgd, met de originele prenten van Gustav Doré.
Tapas bij de thee. Een Engelsman in Andalusië, H. Seymour-Davies. (Ooievaarpocket, 2000). Over het sociale leven van een Brits echtpaar in hun tweede huis in Andalusië, verteld met Britse humor.
Een optimist in Andalusie, Chris Stewart (Spectrum, 2000) en Spaanse lessen. Verslag van een cultuurschok (BZZTöH, 2001), van Derek Lambert die met zijn gezin naar Valencia emigreert.
iEspafia! De mooiste Nederlandse verhalen over Spanje (Prometheus, 2001).
Na de siësta - Paul Koeck (De Bezige Bij, 2001); een bundel reisverhalen waarin Spanje centraal staat.
Het saffieren boek - Gilbert Sinoué (Geuzen pocket, 2000). Spirituele avonturenroman, waarin een Arabische filosoof, een rabbijn en een franciscaner monnik in Toledo, 1487, op zoek gaan naar het Boek der Boeken.
Duende. Een bericht over Andalucia, flamenco en zigeuners. Een reisverhaal van de Belg Ivo Hermans (Uitgeverij Epo, 2000), verkrijgbaar met flamenco-cd.
Non-fictie
Spanje. Handboek over land, cultuur en bevolking. Kees van Dooren
(Thoth, 2000). Gedegen literatuur voor wie Spanje wil proberen te begrijpen.
Spanje achter de schermen. De feestelijke herrijzenis van een democratie, steven Adolf (Prometheus, 2001). Steven Adolf is correspondent van onder andere NRC Handelsblad in Madrid en beschrijft de ontwikkeling van Spanje gedurende de afgelopen 25 jaar aan de hand van fiestas in diverse regio's.Overwinteren in Spanje & Portugal- George Snellebrand (Gottmer, 2001). Nuttige informatie en tips voor overwinteraars.