De moderne gemeenschap die de reiziger tegenwoordig aantreft heeft een lange geschiedenis doorgemaakt die ongetwijfeld één van de belangrijkste redenen voor een bezoek vormt. Bij de hoofdstad Madrid bevonden zich ooit vroege nederzettingen aan de oevers van de rivier de Manzanares maar de stad als zodanig werd pas gesticht in de 9de eeuw na de komst van Mohammed I, de vijfde emir van het Huis van Omeya van Cordoba. Als getuigenis uit die tijd van veroveringen en schittering in het Islamitische Spanje is in de stad een deel van de Arabische stadswallen bewaard gebleven.
Hier worden in de zomer openluchtuitvoeringen worden gegeven van zarzuela – Spaanse operette -, theater en andere evenementen. Het was koning Alfons VI die twee eeuwen later de stad heroverde voor het koninkrijk Castilië waarna Madrid, met de nu verdwenen burcht op een prominente plaats, één van de bastions op de verdedigingslijn van de christelijk koninkrijken tegenover de moslims werd. In 1110 hiel de vesting moedig stand tegen de belegering door de Almoraviden en in 1202 verleende Alfons VIII het Privilege van Madrid waarmee de ‘Gemeenschap van Stad en Land’ in het leven geroepen werd.
In Madrid vonden de intriges rond de troon van Castilië plaats, aanvankelijk ten gunste van Johanna La Beltraneja en later van de Isabella van Castilië; hier kwamen de Comuneros in opstand ten tijde van Karel I van Spanje – v van het Duitse rijk – en hier werd in 1561 onder Filips II het Hof geïnstalleerd waardoor de stad tegelijkertijd veranderde in de hoofdstad van een wereldrijk waar de zon nooit onderging, het middelpunt van de toentertijd bekende ‘beschaafde wereld’. Twee belangrijke koningshuizen, dat van Habsburg en dat van Bourbon – waartoe de huidige uan Carlos I behoort – beleefden hun triomfen en nederlagen in de hoofdstad Madrid, een ‘oud dorpje’ dat in de loop der tijden veranderde in een koninklijke en roemrijke stad.
De sfeer van de Habsburgers kan men tegenwoordig nog steeds proeven in het Madrid van het Plaza Mayor of het Retiropark; de nalatenschap van de Bourbons kan men bewonderen in het Koninklijk Paleis, het Pradomuseum, het beeld van Cibeles of de Poort van Alcaláwaar de verlichte Karel III zijn onuitwisbare stempel achterliet, geroemd als ‘de beste burgemeester van Madrid’. En nog zoveel andere straten en lanen met een interessant verleden. En zoveel prachtige kerken, met aan het hoofd de Kathedraal van La Almudena en de kerk van San Isidro, getuigenis van een stad die eeuwenlang een spiritueel centrum vormde voor de christelijke koninkrijken.